De Zwarte Laag

Opgravingen op het Emile Braunplein doorsneden het historische hart van de Gentse binnenstad, op de plek tussen Stadhuis, Belfort en Sint-Niklaaskerk. Het archeologisch onderzoek richtte zich op het tracé van de nu verdwenen Korte Ridderstraat, waar de archeologen een pakket van organisch afval aantroffen, vermengd met de resten van afgedankt huisraad. Dit Gents bodemarchief, liefst een meter dik, verwierf bekendheid als de ‘Zwarte Laag’ en werd in laagjes van 10 cm opgegraven, en gezeefd over mazen van 1 mm. Het zwarte pakket bleek zich langzaam opgestapeld te hebben, van de 10de tot het eind van de 12de eeuw.

De eerste uitdaging was te achterhalen hoe dit zwarte pakket meer dan duizend jaar geleden tot stand kwam, en hoe het zich vervolgens eeuwen lang kon blijven ontwikkelen. 

Het antwoord kwam van een grote groep van onderzoekers die, elk volgens hun specialiteit, de vondsten uit de Zwarte Laag onder de loep namen. Dat ging van kiezelwieren, stuif meelkorrels, plantenzaden, brokjes hout en houtskool, mijten, parasitaire insecten resten, schelpen, dieren botjes, scherven aardewerk, enkele metalen voorwerpen, leersnippers, tot wat stukken textiel. Het is archeologie met de breedst mogelijke aanpak, niet de meest glamoureuze, maar uiteindelijk bood het een unieke kijk op het Gent van de 10de tot de 12de eeuw. Eens de Zwarte Laag ‘begrepen’ was, onthulde zich de impact van de groeiende stad op het omringende land schap, de voedsel voorziening van de vroege stedelingen, en de problematiek van afvalverwerking binnen de toenmalige samenleving. En dat alles voor een tijdvak dat slechts mondjes maat door historische bronnen en eerdere archeologische vondsten is gedocumenteerd.